Powstanie Styczniowe było najdłużej trwającym zrywem niepodległościowym na ziemiach polskich w epoce porozbiorowej. Rozpoczęło się 22 stycznia 1863 roku, kiedy to Komitet Centralny Narodowy wydał manifest powołujący Tymczasowy Rząd Narodowy i wzywający naród do powstania przeciwko Rosji. Zryw ten rozpoczął się w Królestwie Polskim, a stopniowo objął także Litwę, Białoruś i część Ukrainy.
Mimo początkowych sukcesów, walki zakończyły się klęską powstańców. Szacuje się, że kilkadziesiąt tysięcy osób poniosło śmierć, a blisko 40 tysięcy zostało skazanych na katorgę lub zesłanych na Syberię.
Powstanie Styczniowe, pomimo klęski, wywarło znaczący wpływ na dążenia niepodległościowe kolejnych pokoleń Polaków oraz pozostawiło trwały ślad w polskiej literaturze i sztuce.
Zryw niepodległościowy poprzedzony został okresem manifestacji patriotyczno-religijnych. Podczas jednej z pielgrzymek z Jędrzejowa do Kielc, uczestnicy zawitali do Chęcin, gdzie zostali uroczyście powitani przez miejscowy kahał. Rabin wygłosił mowę w języku polskim, a na zakończenie Polacy i Żydzi wspólnie odśpiewali pieśni patriotyczne.
Warto podkreślić, że dzięki staraniom chęcińskich Żydów z kieleckiego więzienia wykupiony został jeden z członków władz powstańczych – Szymon Anc, a Izrael Eisenberg, prowadzący hurtowy skład złomu, segregował broń zebraną z pól bitewnych, by następnie dobre egzemplarze odsprzedawać Polakom za niewielkie pieniądze.
Więcej informacji na temat przyczyn, przebiegu i skutków powstania na stronie Centrum Informacji Turystycznej w Chęcinach: https://cit.checiny.pl/component/content/article/13-aktualnosci/1146-162-rocznica-wybuchu-powstania-styczniowego?Itemid=103
Marta Zimnicka
Centrum Pamięci Kultury Żydowskiej w Chęcinach
Artur Grottger, Bitwa, rysunek z cyklu Polonia, 1863, domena publiczna, Wikimedia Commons
Manifest 22 stycznia – dekret Tymczasowego Rządu Narodowego ogłaszający wybuch powstania, a także uwolnienie i uwłaszczenie wszystkich obywateli, domena publiczna, Wikimedia Commons
